सिंहावलोकन २०२५: जागतिक घडामोडी

  

नविन ग्रेनियर वर्ष २०२६ सुरु होण्यास आता अत्यंत कमी वेळ शिल्लक राहिला आहे.त्या अर्थाने हे दिवस सरत्या वर्षाचा आढावा घेण्याचे आहे.हा आढावा क्षेत्र निहाय घेतल्यास उत्तम ठरेल असे मला वाटल्याने मी तो क्षेत्रनिहाय घेत आहेत.या लेखात आपण जागतिक घडामोडी बघूया

२०२५ हे वर्ष जागतिक राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने निर्णायक ठरले. कोविडनंतरच्या पुनर्बांधणीचा टप्पा संपत असताना जगाने नव्या भू-राजकीय वास्तवाचा सामना केला. जागतिक GDP वाढ सरासरी ३ टक्क्यांच्या आसपास स्थिरावली असली, तरी अमेरिका, चीन, युरोपियन युनियन आणि भारत यांच्यातील वाढीचे दर असमान राहिले. अमेरिकेची अर्थव्यवस्था सुमारे २ टक्के वाढीसह स्थिर राहिली, तर चीनची वाढ ४.५ ते ५ टक्क्यांच्या दरम्यान मर्यादित झाली.

रशिया-युक्रेन संघर्ष आणि मध्य-पूर्वेतील अस्थिरता यामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारावर परिणाम झाला. कच्च्या तेलाचे दर सरासरी ८०–९० डॉलर प्रति बॅरल दरम्यान राहिले, ज्याचा थेट परिणाम महागाईवर झाला. अनेक विकसित देशांमध्ये महागाईचा दर ३–४ टक्क्यांपर्यंत खाली आला, मात्र विकसनशील देशांसाठी अन्न व ऊर्जा किंमती अजूनही आव्हानात्मक ठरल्या.

तंत्रज्ञान क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि ऑटोमेशनने जागतिक उद्योगरचनेत मोठा बदल घडवला. २०२५ मध्ये जागतिक AI बाजारपेठेचा आकार ३०० अब्ज डॉलरच्या पुढे गेल्याचा अंदाज वर्तवला गेला. सायबर सुरक्षा, डेटा संरक्षण आणि AI नियमन यावर संयुक्त राष्ट्रे व युरोपियन युनियन स्तरावर नवीन धोरणे मांडली गेली.

हवामान बदल हा जागतिक चर्चेचा केंद्रबिंदू राहिला. २०२५ मध्ये जागतिक कार्बन उत्सर्जनात अपेक्षित घट न झाल्याने COP परिषदांमध्ये विकसित आणि विकसनशील देशांमध्ये मतभेद स्पष्ट झाले. अक्षय ऊर्जेचा जागतिक वाटा सुमारे ३० टक्क्यांपर्यंत वाढला असला, तरी तापमानवाढ १.५ अंश सेल्सियस मर्यादेत ठेवण्याचे लक्ष्य अधिक कठीण होत असल्याचे अहवालांनी दर्शवले.

एकदरीत सरते २०२५ वर्ष जागतिक घडामोडींचा  विचार करता प्रचंड वादळी ठरले,हेच म्हणावे लागेल.