सिंहावलोकन २०२५ भारत आणि जग (शेजारील देश वगळून )

 आता नवीन वर्ष सुरु होण्यास एका आठवड्या पेक्षा कमी वेळ राहिला आहे पुढील वर्षात आपण या वर्षात केलेल्या चुकांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी आपल्या बाबत या वर्षात काय काय झाले याची उजळणी करणे आवश्यक. जी बाब वैयक्तिक आयुष्यात लागू होते,तीच बाब देशासाठी सुद्धा लागू होते.देशाची नविन वर्षात अधिक प्रगती होण्यासाठी देशाची विविध क्षेत्रातील सरत्या वर्षातील कामगिरी जवाबदार नागरिक या नात्याने आपणास माहिती असणे अत्यावश्यक चला तर जाणून घेवूया त्याविषयी.या लेखात मी भारताचे शेजारील देश वगळून अन्य देशांबरोबर भारताचे राजनैतिक संबंध कसे राहिले ?याविषयी सांगणार आहे‌?

२०२५ हे वर्ष भारताच्या जागतिक सहभागासाठी महत्त्वाचे ठरले. शेजारील देश वगळता अमेरिका, युरोपियन युनियन, आफ्रिका, मध्य-पूर्व, जपान, दक्षिण कोरिया व लॅटिन अमेरिका यांच्याशी भारताचे आर्थिक, तांत्रिक

आणि धोरणात्मक संबंध अधिक सुदृढ झाले. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर भारताने स्थिर, विश्वासार्ह आणि दीर्घकालीन भागीदार म्हणून आपली प्रतिमा बळकट केली.

आर्थिक आघाडीवर २०२५ मध्ये भारताचा एकूण माल व सेवा व्यापार सुमारे ८०० अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या आसपास राहिला. अमेरिका हा भारताचा सर्वात मोठा व्यापार भागीदार राहिला, तर युरोपियन युनियनसोबत हरित तंत्रज्ञान, फार्मास्युटिकल्स आणि डिजिटल सेवांमध्ये सहकार्य वाढले. आफ्रिकन देशांबरोबर ऊर्जा, खते आणि औषधनिर्मिती क्षेत्रात गुंतवणूक वाढली, तर मध्य-पूर्वेसोबत ऊर्जा सुरक्षा आणि लॉजिस्टिक्स भागीदारी अधिक मजबूत झाली.

तंत्रज्ञान क्षेत्रात भारताने डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा (DPI) मॉडेल जागतिक पातळीवर पुढे नेले. UPI-आधारित पेमेंट्स काही परदेशी बाजारांत स्वीकारले गेले, तर भारताच्या IT आणि डिजिटल सेवा निर्यातीचा वाटा एकूण सेवा निर्यातीपैकी सुमारे ५० टक्क्यांहून अधिक राहिला. २०२५ पर्यंत भारतातील स्टार्टअप्सची संख्या १.१ लाखांच्या पुढे गेली, ज्यात AI, फिनटेक आणि क्लीन एनर्जी स्टार्टअप्सचा मोठा वाटा होता.

ऊर्जा आणि हवामान बदलाच्या मुद्द्यावर भारताने जागतिक मंचांवर सक्रिय भूमिका घेतली. अक्षय ऊर्जा क्षमता सुमारे १८०–१९० गीगावॅटपर्यंत पोहोचली, तर हरित हायड्रोजन आणि कार्बन मार्केट्ससंदर्भात आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढले. संरक्षण व अंतराळ क्षेत्रातही संयुक्त संशोधन, उपकरण निर्यात आणि उपग्रह प्रक्षेपण सेवांमुळे भारताचा प्रभाव वाढला.